دانشگاه علامه طباطبایی

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات62
تعداد شماره‌ها2,323
تعداد مقالات19,156
تعداد مشاهده مقاله61,594,188
تعداد دریافت فایل اصل مقاله31,233,938
حبیبی, ساسان, حجازی, رضوان, رحیمیان, نظام الدین, اسدی, مرتضی, زمانی, لیلا. (1405). الگوی گزارشگری مسائل عمده حسابرسی در ایران: رویکردی آمیخته مبتنی بر نظریه داده ‌بنیاد و مدلسازی معادلات ساختاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران. سامانه مدیریت نشریات علمی, 23(90), 211-259. doi: 10.22054/qjma.2026.90919.2754
ساسان حبیبی; رضوان حجازی; نظام الدین رحیمیان; مرتضی اسدی; لیلا زمانی. "الگوی گزارشگری مسائل عمده حسابرسی در ایران: رویکردی آمیخته مبتنی بر نظریه داده ‌بنیاد و مدلسازی معادلات ساختاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران". سامانه مدیریت نشریات علمی, 23, 90, 1405, 211-259. doi: 10.22054/qjma.2026.90919.2754
حبیبی, ساسان, حجازی, رضوان, رحیمیان, نظام الدین, اسدی, مرتضی, زمانی, لیلا. (1405). 'الگوی گزارشگری مسائل عمده حسابرسی در ایران: رویکردی آمیخته مبتنی بر نظریه داده ‌بنیاد و مدلسازی معادلات ساختاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران', سامانه مدیریت نشریات علمی, 23(90), pp. 211-259. doi: 10.22054/qjma.2026.90919.2754
حبیبی, ساسان, حجازی, رضوان, رحیمیان, نظام الدین, اسدی, مرتضی, زمانی, لیلا. الگوی گزارشگری مسائل عمده حسابرسی در ایران: رویکردی آمیخته مبتنی بر نظریه داده ‌بنیاد و مدلسازی معادلات ساختاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 23(90): 211-259. doi: 10.22054/qjma.2026.90919.2754

الگوی گزارشگری مسائل عمده حسابرسی در ایران: رویکردی آمیخته مبتنی بر نظریه داده ‌بنیاد و مدلسازی معادلات ساختاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران

مطالعات تجربی حسابداری مالی
مقاله 7، دوره 23، شماره 90، تیر 1405، صفحه 211-259    اصل مقاله (1.88 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22054/qjma.2026.90919.2754
نویسندگان
ساسان حبیبی* 1؛ رضوان حجازی1؛ نظام الدین رحیمیان1؛ مرتضی اسدی2؛ لیلا زمانی1
1گروه حسابداری و حسابرسی، دانشکده مدیریت و علوم مالی ،دانشگاه خاتم ، تهران،ایران
2رییس شورای عالی جامعه حسابداران رسمی،تهران ، ایران
چکیده
گزارشگری مسائل عمده حسابرسی به‌عنوان یکی از تحولات کلیدی استانداردهای حسابرسی نوین، با هدف افزایش شفافیت گزارش‌های مالی و بهبود ارتباط حسابرسان با ذینفعان مطرح شده. در ایران، علیرغم الزام اجرای استاندارد بین‌المللی حسابرسی 701، فقدان یک چارچوب بومی و منسجم که بتواند پیچیدگی‌های اقتصادی، فرهنگی و حرفه‌ای مؤثر بر فرآیند گزارشگری مسائل عمده را درک و تبیین کند، به‌وضوح احساس می‌شود. این خلأ، اجرای مؤثر این استاندارد را با چالش‌های عملیاتی و قضاوتی مواجه ساخته و ضرورت تدوین الگویی جامع مبتنی بر نظرات کنشگران اصلی (حسابرسان) را ایجاب می‌نماید. لذا پژوهش حاضر با هدف تبیین و ارائه الگوی گزارشگری مسائل عمده حسابرسی از دیدگاه حسابرسان در ایران و شناسایی متغیرهای کلیدی آن بارویکردی آمیخته از نظریه داده ‌بنیاد به‌‌‌عنوان فاز کیفی و مدل‌سازی معادلات ساختاری در فاز کمی انجام شد. جامعه آماری فاز کیفی شامل 17 نفر خبرگان و فاز کمی با گردآوری پرسشنامه معتبر مورد آزمون شد. یافته‌های کیفی نشان داد که عواملی نظیر آموزش تخصصی، تجربه، چالش‌های اقتصادی (مانند تحریم و تورم)، و فناوری‌های نوین (مانند هوش مصنوعی و بلاکچین) از عوامل کلیدی مؤثر بر تصمیم‌گیری حسابرس در زمینه مسائل عمده هستند. و کیفیت گزارشگری مالی و تعامل با ذی‌نفعان به‌‌‌عنوان سازه‌های میانجی و اعتبار حرفه‌ای حسابرس و اعتماد سرمایه‌گذاران به‌‌‌عنوان پیامدهای اصلی الگوی پیشنهادی شناسایی شدند. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری، معنادار بودن مثبت و مستقیم تأثیر متغیرهارا نشان داد. این پژوهش ضمن پر کردن خلأ نظری موجود، چارچوبی عملی برای نهادهای نظارتی و مؤسسات حسابرسی جهت بهبود گزارشگری مسائل عمده حسابرسی در ایران فراهم می‌سازد
کلیدواژه‌ها
مسائل عمده حسابرسی (KAMs)؛ نظریه داده‌بنیاد؛ کیفیت گزارشگری مالی؛ الگوی گزارشگری؛ اعتماد سرمایه‌گذاران؛ استاندارد حسابرسی ۷۰۱؛ محیط اقتصادی ایران
سایر فایل های مرتبط با مقاله
مراجع
  1. افخمی، محمد و فاضلی، نقی. (1403). تأثیر افشای مسائل عمده حسابرسی در گزارش حسابرس مستقل بر حق‌الزحمه حسابرسی و تأخیر در صدور گزارش حسابرس. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 4(15)، 8-31..https://article.iacpa.ir/article_711251.html
  2. افخمی، محمد؛ فاضلی، نقی و فغانی ماکرانی، خسرو. (1403). تمایل اعضای کمیته حسابرسی برای به چالش کشیدن برآوردهای حسابداری مهم مدیریت: اثرات مشترک مسائل عمده حسابرسی و نوع سرمایه‌گذار. تحقیقات حسابداری و حسابرسی. مجله حسابداری و مدیریت مالی، 16(64)، 23-42..https://www.iaaaar.com/article_717468.html
  3. عباس‌پور ثانی، امیر؛ حجازی، رضوان؛ حاجی‌ها، زهره و نجفی مقدم، علی. (۱۴۰۰). طراحی مدل افشای موارد کلیدی در گزارش حسابرسی: نظریة داده‌بنیاد و تحلیل ماتریس تفسیر فازی. دانش حسابرسی، ۲۱) ۸۳ (، ۳۴-۷۵. https://danesh.dmk.ir/browse.php?a_id=2628&sid=1
  4. عباسپور ثانی، امیر؛ حجازی، رضوان؛ حاجی‌ها، زهره و نجفی مقدم، علی. (۱۴۰۱). واکاوی تأثیر افشای موارد کلیدی گزارش حسابرسی بر کاهش عدم موفقیت کسب‌وکار شرکت‌های بازار سرمایه. دانش حسابداری مالی، ۹ (4)، ۲۱۹-۲۵۰.‌https://jfak.ikiu.ac.ir/article_2357.html
  5. شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ غلامی جمکرانی، رضا و نظری، احسان. (۱۴۰۱). تحلیل محتوای گزارش‌های حسابرسی مشتمل بر مسائل کلیدی حسابرسی در ایران. حسابداری و منافع اجتماعی، ۱۲ (3)، ۸۹-۱۱۲.‌https://doi.org/10.22059/jsac.2022.341660.1052
  6. حمیدیان، محسن و نیکخواه، وجیهه. (۱۴۰۳). تأثیر افشای مسائل کلیدی حسابرسی بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران با تأکید بر نقش تعدیل‌گری سوگیری‌های رفتاری. پژوهش‌های تجربی حسابداری، ۱۴ (۲)، ۱۲۳-۱۴۸.‌https://jera.alzahra.ir/article_7845.html
  7. خدامی پور، احمد و باقری، سعید. (۱۴۰۲). پیامدهای افشای مسائل کلیدی حسابرسی بر عدم تقارن اطلاعاتی و اعتماد سرمایه‌گذاران. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ۳۰ (۴)، ۵۵۱-۵۷۸.‌https://acctgrev.ut.ac.ir/article_94512.html
  8. کیان، سعید و حیدرپور، فرزانه. (۱۴۰۳). تأثیر ویژگی‌های کمیته حسابرسی و حسابرس بر افشای مسائل کلیدی حسابرسی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ۳۱ (۲)، ۲۸۵-۳۱۲.‌https://acctgrev.ut.ac.ir/article_96542.html
  9. قائمی، محمد حسین؛ براز، ملیکا و شاهسوند، منیره. (1403). بررسی محتوا و عوامل مؤثر بر افشای مسائل عمدة حسابرسی: نخستین سال اجرای استاندارد 701 حسابرسی در ایران. بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی، (1)31، 181-154. https://acctgrev.ut.ac.ir/article_96335.html
  10. Abdullatif, M., Alzebdieh, R., Ballour, S. (2025). The effect of key audit matters on the audit report lag: evidence from Jordan. 23(1), 257-284. https://doi.org/10.1108/JFRA-07-2022-0245
  11. Astuti, S., Pujiono, P., Kusharyanti, K., Susanto, H., Marita, M., & Yuliana, D. A. (2025). Relevance of Governance Value with Disclosure of Key Audit Matters (KAM) as Mediation. AKRUAL: Jurnal Akuntansi, 17(1), 169-179.‌https://doi.org/10.26740/jaj.v17n1.p169-179 -2
  12. Bédard, J., Gonthier-Besacier, N., & Schatt, A. (2024). Consequences of expanded audit reports: Evidence from France. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 43(1), 45-72.‌https://doi.org/10.2308/AJPT-2021-082
  13. Bilondatu, N. (2025). The Analysis of Audit Quality on Investor Trust in the Capital Market: A Case Study of Company X in Jakarta. Economics and Digital Business Review, 7(1), 359-364.‌https://ojs.stieamkop.ac.id/index.php/‌ecotal/article/view/3173
  14. Chen, X., Li, M., Nduakoh, D., Yau, L. N. B. J. A., & Finance. (2025). Mandatory disclosure of key audit matters and the choice of earnings management. 65(1), 251-288. https://doi.org/10.1111/acfi.13301
  15. Christensen, B. E., Glover, S. M., & Wolfe, C. J. (2014). Do critical audit matter paragraphs in the audit report change nonprofessional investors’ decision to invest? Auditing: A Journal of Practice & Theory, 33(4), 71-93. https://doi.org/10.2308/ajpt-50793 -7
  16. Daskon, B. R. M. M. H. T., & Priyadarshani, P. L. W. (2023). The Impact of Audit Committee Effectiveness on Key Audit Matters. Peradeniya Management Review, 5(2), 62-88.https://doi.org/10.4038/pmr.v5i2.75 -4
  17. Elmarzouky, M., Hussainey, K., & Abdelfattah, T. (2024). Key audit matters: A systematic review. International Journal of Auditing, 28(3), 319-341.
  18. https://www.inderscienceonline.com/doi/abs/10.1504/IJAAPE.2024.138473
  19. Francis, J. R. (2004). What do we know about audit quality? The British Accounting Review, 36(4), 345-368.https://doi.org/10.1016/j.bar.2004.09.003 -7
  20. Guerreiro, M. S., Silva, S., Craig, R., Lima Rodrigues, L., & Gomes, P. (2025). Institutional logics and IPSAS preparedness: evidence from Portuguese public sector entities. Accounting in Europe, 1-30.https://doi.org/10.1080/17449480.2025.2585795 -1
  21. Gutierrez, E., Minutti-Meza, M., Tatum, K. W., & Vulcheva, M. (2024). Consequences of adopting expanded auditor reporting: Evidence from the U.K. The Accounting Review, 99(2), 181-208.https://doi.org/10.2308/TAR-2018-0574
  22. IFAC/IAASB (2015-2024). New and Revised Auditor Reporting Standards (ISA 701).DOI:https://www.ifac.org/knowledge-gateway/supporting-international-standards/discussion/isa-701-communicating-key-audit-matters-independent-auditors-report
  23. Kitiwong, W., Ekasingh, E., & Sarapaivanich, N. (2024). The new audit report with key audit matters: Lessons from Thailand's first implementation. Accounting & Finance, 64(2), 1769-1803.https://doi.org/10.1111/acfi.13199
  24. Klevak, J., Livnat, J., Pei, D., & Suslava, K. (2024). Are key audit matters informative to investors? Journal of Accounting and Public Policy, 43(2), 107-125.https://doi.org/10.1016/j.jaccpubpol.2024.107125
  25. Li, H., Hay, D., & Lau, D. (2024). Key Audit Matters and Audit Effort: Evidence from New Zealand. Australian Accounting Review, 34(2), 112-128.https://doi.org/10.1111/auar.12412
  26. Ma, J., Coram, P., & Troshani, I. (2024). The effect of key audit matters and management disclosures on auditors' judgements and decisions: An exploratory study. The British Accounting Review, 56(2), 101301.https://doi.org/10.‌1016/j.bar.2023.101301
  27. Maroun, W., & de Ricquebourg, A. D. (2024). How auditors identify and report key audit matters: An organizational routines perspective. The British Accounting Review, 56(2), 101263.https://doi.org/10.1016/j.bar.2023.101263
  28. Moussa, A. S., Elmarzouky, M., & Shohaieb, D. (2024). Green Governance: How ESG Initiatives Drive Financial Performance in UK Firms?. Sustainability, 16(24).https://doi.org/10.3390/su162410894
  29. PCAOB (2019-2022). Critical Audit Matters (CAM) DOI:https://pcaobus.org/oversight/standards/auditing-standards/details/AS3101
  30. Rousseau, L. M., & Zehms, K. M. (2024). It's a matter of style: The role of audit firms and audit partners in key audit matter reporting. Contemporary Accounting Research, 41(1), 529-561.https://doi.org/10.1111/1911-3846.12941
  31. Sierra-García, L., Garcia-Benau, M. A., & Bollas-Araya, H. M. (2024). Key audit matters and audit quality in the European Union. Revista de Contabilidad, 27(1), 45-62.https://doi.org/10.1016/j.rcsar.2023.05.003
  32. Sierra-García, L., Garcia-Benau, M. A., & Bollas-Araya, H. M. (2025). Key audit matters as insights into auditors’ professional judgement: Evidence from the European Union. The British Accounting Review, 101596.https://doi.org/10.1016/‌j.bar.2025.101596 -1
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 514
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 89


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب
login